Ağac və kolların budanması: vaxt, texnika və ən çox edilən səhvlər

Budama ağac üçün cərrahiyyə əməliyyatıdır. Vaxtında və düzgün edilsə, ömrünü uzadır; səhv edilsə, çürümə üçün açıq qapı yaradır.

Vaxt

• Qış (dekabr–fevral, şirə hərəkəti başlamazdan əvvəl) — meyvə ağaclarının əsas formalaşdırıcı budaması. Ağac yuxu halındadır, stressi minimumdur.
• Yaz (çiçəkdən sonra) — yazda çiçək açan kollar. Erkən budasanız, həmin il çiçəyi kəsmiş olursunuz.
• Yay — yalnız sanitar budama: quru, xəstə, sınmış budaqlar. Həm də cavab zoğlarının (voljok) təmizlənməsi.
• Payız — Abşeronda mülayim payızda yüngül sanitar budama mümkündür, amma iri kəsiklər qışa saxlanmalıdır.

Heç vaxt: şaxta zamanı və şirə güclü hərəkət edəndə (erkən yazda tumurcuq açılarkən).

Kəsik harada edilir

Budaq gövdəyə birləşdiyi yerdə qabarıq halqa (budaq yaxası) var. Kəsik halqadan kənarda, ona toxunmadan edilir. İki səhv variant:

• Halqa ilə birlikdə gövdəyə yapışıq kəsmək — yara çox böyük olur, ağac bağlaya bilmir.
• Uzun kötük saxlamaq — kötük quruyur və içəridən çürüyərək gövdəyə keçir.

İri budaq üç kəsiklə götürülür: əvvəlcə altdan yarımçıq kəsik, sonra yuxarıdan tam kəsik, ən sonda kötüyün təmiz kəsilməsi. Bu, qabığın soyulmasının qarşısını alır.

Ən çox edilən səhvlər

• Başın tam kəsilməsi (topping). Ağacın zirvəsini kəsib formanı «alçaltmaq» ən zərərli əməliyyatdır: zəif bağlanan sıx zoğlar verir, onlar bir neçə ildən sonra küləkdə sınır.
• Bir mövsümdə həddindən çox götürmək. Yaşıl kütlənin dörddə birindən çoxu bir ildə kəsilmir.
• Yaş və küt alət. Xəstəlik bir ağacdan digərinə məhz alətlə keçir; kəsici hər ağacdan sonra dezinfeksiya edilməlidir.
• Yaranın boyaqla örtülməsi. Müasir təcrübədə kiçik və düzgün kəsiklər açıq qalır — ağac özü bağlayır. Boyaq nəmi içəridə saxlayaraq çürüməni sürətləndirir.

Nə vaxt peşəkar lazımdır

Hündürlük 3–4 metri keçirsə, budaq elektrik xəttinə və ya damın üstünə düşürsə, ya da ağac xəstəlik əlaməti verirsə. Bu işlərdə alət deyil, təhlükəsizlik təchizatı və təcrübə həlledicidir.

Mövsümi iş təqviminin qalan hissəsi həyət baxımı bələdçisindədir.